Volatilite, bir değerin belirli bir zaman içinde ne kadar dalgalandığını gösteren ölçüdür. Finans piyasalarında fiyatların sert ve hızlı değişmesini, slot ve casino oyunlarında ise ödemelerin ne sıklıkta ve hangi büyüklükte geldiğini anlatır. Kısa tanımıyla volatilite, oynaklık demektir.
Düşük volatilite daha sakin, daha istikrarlı ve daha küçük değişimleri ifade eder. Yüksek volatilite ise sert iniş çıkışlara, daha yüksek belirsizliğe ve daha büyük sonuç farklarına işaret eder. Bu kavram yatırım, ekonomi, kripto para, döviz, hisse senedi, slot oyunları, casino stratejileri ve risk yönetimi gibi birçok alanda kullanılır.
Volatilite tek başına “iyi” veya “kötü” değildir. Asıl önemli olan, volatilitenin hangi alanda, hangi amaçla ve hangi risk anlayışıyla değerlendirildiğidir. Finansal piyasalarda yüksek volatilite hem yüksek kazanç hem de yüksek kayıp ihtimali doğurabilir. Slot oyunlarında yüksek volatilite, daha seyrek ama daha büyük ödeme potansiyeli anlamına gelebilir. Düşük volatilite ise daha sık ama daha küçük sonuçlarla ilişkilidir.
Volatilite, bir fiyatın, getirinin, oyun sonucunun veya ölçülen herhangi bir değerin ortalamasından ne kadar saptığını gösteren değişkenlik ölçüsüdür. Finans tarafında genellikle standart sapma ile ölçülür; yüksek standart sapma, fiyatların ortalamadan daha fazla uzaklaştığını ve riskin arttığını gösterir.
Basit anlatımla volatilite şunu gösterir:
| Volatilite Seviyesi | Anlamı | Genel Etki |
|---|---|---|
| Düşük volatilite | Değişimler daha sınırlıdır | Daha sakin hareket |
| Orta volatilite | Değişimler dengelidir | Ne çok sert ne çok durağan |
| Yüksek volatilite | Değişimler daha keskindir | Daha yüksek belirsizlik |
| Aşırı volatilite | Çok hızlı ve sert hareketler görülür | Risk ve fırsat aynı anda artar |
Volatilite, yalnızca fiyat düşüşünü anlatmaz. Bir varlığın fiyatı çok hızlı yükseliyorsa da volatilite yüksek olabilir. Çünkü volatilite yönü değil, hareketin büyüklüğünü ve değişkenliğini ölçer.
Volatilite kelimesi Türkçede çoğunlukla oynaklık anlamında kullanılır. Finansal piyasalarda bir hisse senedinin, dövizin, kripto paranın veya emtianın fiyatı kısa sürede sert şekilde değişiyorsa o varlık için “volatilitesi yüksek” denir.
Casino ve slot oyunlarında ise volatilite, oyunun ödeme karakterini ifade eder. Bir slot oyunu sık sık küçük kazançlar veriyorsa düşük volatiliteye, daha seyrek ama daha büyük ödeme potansiyeli taşıyorsa yüksek volatiliteye sahip kabul edilir. Slot volatilitesi, RTP ile birlikte değerlendirilmesi gereken temel göstergelerden biridir.
Volatilite yalnızca yatırım piyasalarına ait bir kavram değildir. Farklı alanlarda farklı anlam derinlikleriyle kullanılır.
| Alan | Volatilitenin Anlamı |
|---|---|
| Hisse senedi | Fiyatın kısa veya uzun vadede ne kadar dalgalandığı |
| Kripto para | Çok hızlı yükseliş ve düşüş potansiyeli |
| Döviz | Kur değişimlerinin sertliği |
| Emtia | Altın, petrol, gümüş gibi varlıklardaki fiyat oynaklığı |
| Opsiyon piyasası | Beklenen fiyat hareketinin primlere etkisi |
| Slot oyunları | Ödeme sıklığı ve ödeme büyüklüğü |
| Casino oyunları | Sonuçların ne kadar değişken olduğu |
| Ekonomi | Enflasyon, faiz veya kur gibi göstergelerdeki oynaklık |
| Risk yönetimi | Belirsizlik seviyesinin ölçülmesi |
Bu nedenle volatilite, yalnızca teknik bir terim değil, karar verme sürecini etkileyen temel bir göstergedir.
Düşük volatilite, fiyatların veya sonuçların daha dar bir aralıkta hareket etmesi anlamına gelir. Finansal piyasalarda düşük volatilite, fiyatların daha sakin ilerlediği dönemleri ifade eder. Bu dönemlerde ani sert hareketler daha az görülür.
Slot oyunlarında düşük volatilite, daha sık ödeme yapan ancak genellikle daha küçük kazançlar sunan oyunları tanımlar. Bu tür oyunlarda bakiye daha uzun süre dayanabilir, fakat büyük çarpan veya yüksek ödül potansiyeli genellikle daha sınırlıdır.
Düşük volatilite genellikle şu özelliklerle ilişkilidir:
Düşük volatilite, güvenli sonuç garantisi vermez. Yalnızca hareketlerin daha sınırlı olma eğiliminde olduğunu gösterir.
Yüksek volatilite, fiyatların veya sonuçların kısa sürede sert değişmesi anlamına gelir. Finansal piyasalarda bu durum, ani yükselişler ve ani düşüşlerle kendini gösterir. Kripto para piyasaları, düşük hacimli hisseler veya haber akışına duyarlı varlıklar yüksek volatiliteyle daha sık ilişkilendirilir.
Slot oyunlarında yüksek volatilite, ödemelerin daha seyrek gelmesine rağmen ödeme geldiğinde daha yüksek çarpan potansiyeli sunabilen oyunları ifade eder. Bu tür oyunlarda uzun süre ödeme alınamayabilir; fakat bonus turları veya özel özellikler daha yüksek sonuçlar üretebilir.
Yüksek volatilite şu durumlarla ilişkilidir:
Yüksek volatilite fırsat anlamına gelebilir; fakat aynı zamanda riskin de büyüdüğünü gösterir.
Orta volatilite, düşük ve yüksek volatilite arasında daha dengeli bir yapı sunar. Finans tarafında fiyatlar ne çok durağan ne de çok sert hareketlidir. Slot oyunlarında ise ödeme sıklığı ile ödeme büyüklüğü arasında daha dengeli bir yapı bulunur.
Orta volatilite, özellikle risk ve tempo arasında denge arayan kullanıcılar için daha anlaşılır bir profil sunabilir. Ancak her orta volatilite değeri aynı değildir; oyun sağlayıcısı, ödeme tablosu, piyasa koşulu veya varlık türü sonucu değiştirebilir.
Finans piyasalarında volatilite çoğunlukla standart sapma ile hesaplanır. Standart sapma, getirilerin ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösterir. Getiriler ortalamadan ne kadar fazla sapıyorsa volatilite o kadar yüksek kabul edilir.
Basitleştirilmiş hesaplama mantığı şöyledir:
Bir varlığın beş günlük getirileri şöyle olsun:
| Gün | Getiri |
|---|---|
| 1. gün | %1 |
| 2. gün | -%2 |
| 3. gün | %3 |
| 4. gün | -%1 |
| 5. gün | %2 |
Bu getiriler arasında hem pozitif hem negatif hareketler vardır. Ortalama etrafındaki sapmalar ne kadar büyükse volatilite de o kadar yüksek çıkar. Daha sakin getirilerde standart sapma düşer, daha sert değişimlerde yükselir.
Tarihsel volatilite, geçmiş fiyat hareketlerine bakılarak hesaplanan volatilitedir. Bir hisse senedinin, dövizin veya kripto paranın son 30 gün, 90 gün veya 1 yıl içindeki fiyat değişimleri incelenir ve geçmiş oynaklık seviyesi ölçülür.
Tarihsel volatilite geçmişi gösterir. Geleceği kesin olarak tahmin etmez; ancak varlığın geçmişte ne kadar dalgalı hareket ettiğini anlamaya yardımcı olur.
Tarihsel volatilite şu alanlarda kullanılır:
Tarihsel volatilite özellikle yatırımcıların bir varlığın önceki dönemlerde ne kadar sert hareket ettiğini görmesini sağlar.
Beklenen volatilite, gelecekteki olası fiyat oynaklığına dair beklentiyi ifade eder. Özellikle opsiyon piyasalarında önemli bir kavramdır. Opsiyon fiyatlamasında, gelecekteki fiyat hareketinin büyüklüğü primleri etkiler. Yüksek beklenen volatilite, opsiyon primlerinin yükselmesine neden olabilir.
Beklenen volatilite geçmişe değil, piyasanın geleceğe dair belirsizlik algısına bakar. Büyük haberler, faiz kararları, bilanço açıklamaları, savaş, kriz, regülasyon değişiklikleri veya ekonomik veriler beklenen volatiliteyi artırabilir.
Volatilite, riskin en yaygın göstergelerinden biridir. Ancak riskle tamamen aynı şey değildir. Volatilite, fiyatın ne kadar dalgalandığını gösterir. Risk ise yatırımcının zarar etme ihtimali, sermaye kaybı, likidite sorunu veya beklenen sonuca ulaşamama ihtimali gibi daha geniş bir kavramdır.
Yüksek volatilite şu riskleri artırabilir:
Düşük volatilite ise her zaman düşük risk anlamına gelmez. Bazı varlıklar uzun süre sakin görünür, ardından ani ve sert hareket edebilir. Bu nedenle volatilite tek başına değil, likidite, hacim, temel değer, kaldıraç, haber akışı ve piyasa koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Volatilite iyi veya kötü değildir; kullanıcının amacına göre farklı anlam taşır. Uzun vadeli ve düşük riskli yatırımcı için yüksek volatilite rahatsız edici olabilir. Kısa vadeli al-sat yapan trader için ise hareket alanı oluşturabilir.
Slot oyunlarında da aynı mantık geçerlidir. Düşük volatilite daha sık küçük ödeme arayan oyuncu için uygun görünebilir. Yüksek volatilite ise daha büyük ödül potansiyeli isteyen ancak daha uzun kayıp serilerine dayanabilecek oyuncuların ilgisini çekebilir.
| Kullanıcı Profili | Volatilite Tercihi |
|---|---|
| Daha sakin yatırım isteyen | Düşük volatilite |
| Kısa vadeli işlem yapan | Orta-yüksek volatilite |
| Büyük dalgalanma arayan | Yüksek volatilite |
| Uzun vadeli yatırımcı | Varlık kalitesine göre değişir |
| Slotta sık ödeme isteyen | Düşük volatilite |
| Slotta büyük çarpan arayan | Yüksek volatilite |
Volatilite seçimi, risk toleransı ve beklentiyle doğrudan bağlantılıdır.
Finansal piyasalarda volatilite, fiyatların ne kadar oynak olduğunu gösterir. Hisse senedi, döviz, altın, petrol, endeks ve kripto para piyasalarında volatilite yatırım kararlarını etkiler.
Yüksek volatilite dönemlerinde yatırımcı davranışı değişebilir. Bazı yatırımcılar risk azaltır, bazıları nakde geçer, bazıları ise kısa vadeli fırsat arar. Bu dönemlerde spread genişleyebilir, işlem maliyetleri artabilir ve fiyat boşlukları daha sık görülebilir.
Hisse senetlerinde volatilite; şirket haberleri, bilanço açıklamaları, sektör gelişmeleri, faiz kararları, makroekonomik veriler ve piyasa psikolojisiyle artabilir. Küçük ölçekli şirket hisseleri genellikle büyük ve oturmuş şirket hisselerine göre daha volatil olabilir.
Hisse volatilitesini değerlendirirken şu sorular önemlidir:
Döviz piyasalarında volatilite; faiz kararları, merkez bankası açıklamaları, enflasyon verileri, siyasi gelişmeler, dış ticaret dengesi ve küresel risk iştahıyla değişebilir. Gelişmekte olan ülke para birimleri, küresel belirsizlik dönemlerinde daha yüksek volatilite gösterebilir.
Kripto para piyasaları yüksek volatiliteyle bilinir. Bunun nedenleri arasında 7/24 işlem yapılması, regülasyon haberleri, düşük likiditeli varlıklar, kaldıraçlı işlemler, büyük cüzdan hareketleri ve piyasa duyarlılığı yer alır.
Kripto parada yüksek volatilite büyük fırsatlar sunabilir; ancak aynı zamanda çok hızlı kayıplara da yol açabilir. Kaldıraç kullanımı bu riski daha da büyütür.
Volatilite ile beta sık karıştırılır. Volatilite bir varlığın kendi fiyat oynaklığını ölçer. Beta ise bir varlığın piyasa endeksine göre ne kadar hareket ettiğini gösterir. Beta, bir hisse senedinin genel piyasaya kıyasla daha oynak mı yoksa daha sakin mi olduğunu anlamaya yardımcı olur.
| Kavram | Ne Ölçer? | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| Volatilite | Varlığın kendi dalgalanmasını | Genel risk ölçümü |
| Beta | Piyasaya göre hareket duyarlılığını | Hisse ve portföy analizi |
| Standart sapma | Ortalamadan sapmayı | Volatilite hesabı |
| Varyans | Sapmaların kareli ortalamasını | İstatistiksel temel |
| VIX | Beklenen piyasa oynaklığını | Piyasa korku göstergesi |
Beta değeri 1’den büyükse varlık piyasaya göre daha hareketli olabilir. 1’den küçükse piyasaya göre daha sakin hareket etme eğilimindedir. Negatif beta ise varlığın piyasa ile ters yönde hareket edebileceğini gösterir.
Slot oyunlarında volatilite, oyunun ödeme sıklığını ve ödeme büyüklüğünü ifade eder. Bir slot düşük volatiliteye sahipse daha sık ama daha küçük ödemeler sunabilir. Yüksek volatiliteye sahip slotlarda ise ödemeler daha seyrek gelebilir; fakat ödeme geldiğinde daha büyük çarpanlar görülebilir.
Slot volatilitesi, oyunun karakterini anlamak için RTP kadar önemlidir. Çünkü iki oyunun RTP oranı benzer olsa bile volatilite düzeyleri farklı olabilir.
Düşük volatilite slotlar daha sık ödeme verme eğilimindedir. Bu ödemeler çoğunlukla küçük veya orta seviyededir. Bakiye dalgalanması daha yumuşak olabilir.
Düşük volatilite slotların özellikleri:
Bu oyunlar, yüksek risk almadan oyunun akışını izlemek isteyen kullanıcılar için daha uygun görülebilir.
Orta volatilite slotlar, ödeme sıklığı ve ödeme büyüklüğü arasında denge sunar. Hem belirli aralıklarla ödeme potansiyeli hem de daha anlamlı çarpan fırsatları bulunabilir.
Orta volatilite slotlarda oyun deneyimi genellikle daha dengelidir. Ne çok sık küçük ödeme yapar ne de uzun süre tamamen sessiz kalır. Bu nedenle geniş bir oyuncu kitlesine hitap eder.
Yüksek volatilite slotlar daha büyük ödül potansiyeliyle bilinir. Ancak ödeme aralıkları daha uzun olabilir. Bu tür oyunlarda bakiye kısa sürede sert düşebilir ve bonus turuna ulaşmak daha zor olabilir.
Yüksek volatilite slotların özellikleri:
Yüksek volatilite, büyük kazanç garantisi değildir. Sadece oyunun ödeme yapısının daha dalgalı olduğunu gösterir.
RTP ve volatilite aynı şey değildir. RTP, oyunun uzun vadeli teorik geri ödeme oranını gösterir. Volatilite ise bu geri ödemenin nasıl dağıldığını anlatır.
| Kavram | Anlamı | Ne Gösterir? |
|---|---|---|
| RTP | Oyunun teorik geri ödeme oranı | Uzun vadeli ortalama |
| Volatilite | Ödeme sıklığı ve büyüklüğü | Oyun karakteri |
| Hit Frequency | Ödeme gelen dönüş oranı | Kazanç sıklığı |
| Maksimum Kazanç | En yüksek potansiyel ödeme | Üst limit |
| Bonus Sıklığı | Bonus turunun ne kadar geldiği | Oyun temposu |
Örneğin iki slot oyununun RTP oranı %96 olabilir. Birinci oyun sık sık küçük ödeme verirken, ikinci oyun uzun süre ödeme vermeyip nadiren büyük ödeme sunabilir. Bu durumda RTP aynı olsa bile volatilite farklıdır.
Casino oyunlarında volatilite yalnızca slotlarla sınırlı değildir. Rulet, blackjack, baccarat, poker ve oyun şovları da farklı volatilite profillerine sahiptir.
| Oyun | Genel Volatilite Yapısı |
|---|---|
| Slot | Oyuna göre düşük, orta veya yüksek |
| Rulet | Bahis türüne göre değişir |
| Blackjack | Ana oyunda daha dengeli, yan bahislerde yüksek |
| Baccarat | Ana bahislerde daha düşük, beraberlikte yüksek |
| Poker | Oyuncu becerisi ve varyansa bağlı |
| Oyun şovları | Çarpan yapısına göre genellikle daha yüksek |
Rulette kırmızı-siyah gibi bahisler daha düşük volatilite hissi verirken, tek sayı bahsi daha yüksek volatiliteye sahiptir. Blackjack ana oyunu stratejiyle daha dengeli hale gelebilir; ancak yan bahisler genellikle daha yüksek volatilite taşır.
Rulette volatilite, seçilen bahis türüne göre değişir. Kırmızı-siyah, tek-çift, yüksek-düşük gibi dış bahisler daha sık sonuç verir ama ödeme düşüktür. Tek sayı, iki sayı veya köşe bahisleri daha yüksek ödeme sunar ancak gerçekleşme ihtimali daha düşüktür.
| Rulet Bahsi | Volatilite |
|---|---|
| Kırmızı / siyah | Düşük |
| Tek / çift | Düşük |
| Düzine | Orta |
| Sütun | Orta |
| Tek sayı | Yüksek |
| Komşu bahisleri | Orta-yüksek |
Rulette volatiliteyi düşürmek isteyen oyuncu daha geniş kapsama sahip bahislere yönelir. Büyük ödeme arayan oyuncu ise daha dar ama yüksek çarpanlı bahisleri tercih eder.
Blackjack, doğru stratejiyle oynandığında birçok casino oyununa göre daha kontrollü bir volatilite profili sunabilir. Ancak double, split ve yan bahisler volatiliteyi artırır.
Blackjack’te volatiliteyi etkileyen unsurlar şunlardır:
Sadece ana oyunu oynayan ve temel stratejiye bağlı kalan oyuncu, yan bahisleri yoğun kullanan oyuncuya göre daha dengeli bir sonuç dağılımıyla karşılaşabilir.
Baccarat basit kurallı bir masa oyunudur. Player ve Banker bahisleri daha dengeli kabul edilirken, Tie bahsi daha yüksek ödeme sunduğu için daha yüksek volatilite taşır.
Baccarat’ta volatiliteyi belirleyen temel unsur bahis seçimidir. Sürekli beraberlik bahsi yapmak daha büyük ödeme potansiyeli sunsa da gerçekleşme ihtimali düşük olduğu için dalgalanmayı artırır.
Volatiliteye göre oyun seçimi yaparken yalnızca “yüksek kazanç” beklentisiyle hareket etmek doğru değildir. Oyuncunun bütçesi, oyun süresi, risk algısı ve tercih ettiği tempo birlikte değerlendirilmelidir.
| Tercih | Uygun Volatilite |
|---|---|
| Uzun süre dengeli oyun | Düşük volatilite |
| Dengeli risk ve ödeme | Orta volatilite |
| Büyük ödül potansiyeli | Yüksek volatilite |
| Küçük bütçe | Düşük veya orta volatilite |
| Bonus kovalamak | Oyuna göre değişir |
| Yüksek çarpan aramak | Yüksek volatilite |
Yüksek volatilite küçük bütçeyle birleştiğinde oyun süresi çok kısalabilir. Düşük volatilite ise daha uzun oyun deneyimi sunabilir; fakat büyük ödül beklentisini sınırlayabilir.
Volatilite arttıkça bütçe yönetimi daha önemli hale gelir. Yüksek volatiliteye sahip bir yatırım aracında veya slot oyununda sonuçlar daha sert dalgalanır. Bu nedenle pozisyon büyüklüğü veya bahis tutarı daha dikkatli ayarlanmalıdır.
Düşük volatilitede dalgalanma daha sınırlı olabilir. Ancak bu durum kontrolsüz işlem veya oyun anlamına gelmez. Küçük değişimler uzun vadede toplam sonucu etkileyebilir.
Yüksek volatilitede daha geniş güvenlik payı gerekir. Finansal piyasalarda bu, daha küçük pozisyon açmak veya stop seviyelerini doğru belirlemek anlamına gelebilir. Slot oyunlarında ise daha düşük bahis tutarı, daha uzun oyun süresi sağlayabilir.
Volatilite birçok nedenle artabilir. Finansal piyasalarda haber akışı, ekonomik veri ve likidite önemli rol oynar. Casino oyunlarında ise oyunun tasarımı, çarpan yapısı ve ödeme tablosu belirleyicidir.
Volatiliteyi düşüren unsurlar genellikle daha dengeli yapı, daha yüksek likidite veya daha sık küçük sonuçlar üretme mantığıyla ilgilidir.
Finansal piyasalarda volatiliteyi düşürebilecek unsurlar:
Slot ve casino tarafında volatiliteyi düşüren unsurlar:
Volatilite yorumlanırken tek bir değer üzerinden kesin karar verilmemelidir. Aynı volatilite seviyesi farklı kullanıcılar için farklı anlam taşıyabilir.
Doğru yorumlama için şu sorular sorulmalıdır:
Volatilite, bağlamından koparıldığında yanlış yorumlanabilir. Düşük volatilite her zaman daha iyi değildir; yüksek volatilite de her zaman daha kötü değildir.
Volatilite arttıkça psikolojik baskı da artar. Sert fiyat hareketleri veya uzun ödeme boşlukları, kullanıcıyı plan dışı karar almaya itebilir. Finans piyasalarında bu durum panik satış, aşırı alım veya kaldıraç artırma şeklinde görülür. Casino oyunlarında ise bahis artırma, kayıp telafi etmeye çalışma veya oyunu gereğinden uzun sürdürme şeklinde ortaya çıkabilir.
Volatilite karşısında en sık yapılan hatalar şunlardır:
Volatilite yönetimi, teknik bilgi kadar disiplin de gerektirir.
Volatiliteye göre strateji belirlemek, hem yatırımda hem casino oyunlarında daha kontrollü hareket etmeyi sağlar.
Finansal piyasalarda volatiliteye göre şu stratejiler uygulanabilir:
Casino ve slot oyunlarında volatiliteye göre şu yaklaşım daha sağlıklı olabilir:
Volatilite hakkında birçok yanlış yorum bulunur. Bu yanlışlar karar kalitesini düşürür.
| Yanlış Bilgi | Doğru Yorum |
|---|---|
| Yüksek volatilite her zaman iyidir | Büyük risk de taşır |
| Düşük volatilite risksizdir | Risk tamamen ortadan kalkmaz |
| RTP yüksekse volatilite önemsizdir | RTP ve volatilite farklı kavramlardır |
| Çok düşen varlık artık yükselir | Volatilite yön tahmini yapmaz |
| Slot uzun süre ödeme yapmadıysa yakında verir | Her oyun kendi matematiğine göre çalışır |
| Düşük volatilite büyük kazanç vermez | Verebilir, ancak potansiyel genellikle sınırlıdır |
| Yüksek volatilite kazancı garanti eder | Garanti değil, yalnızca dalgalı yapı gösterir |
Volatilite, sonucu kesinleştiren değil, belirsizliğin yapısını anlamaya yarayan bir göstergedir.
Volatilite tercihi kişisel risk anlayışına göre belirlenmelidir. Finansal yatırımcı için sermaye yapısı, vade ve hedef önemlidir. Casino oyuncusu için bütçe, oyun süresi ve ödeme beklentisi daha belirleyicidir.
Dikkat edilmesi gereken noktalar:
İki farklı slot oyunu düşünelim:
| Özellik | Oyun A | Oyun B |
|---|---|---|
| RTP | %96 | %96 |
| Volatilite | Düşük | Yüksek |
| Ödeme sıklığı | Daha sık | Daha seyrek |
| Ödeme büyüklüğü | Daha küçük | Daha büyük potansiyel |
| Bakiye dalgalanması | Daha sakin | Daha sert |
| Oyun süresi | Daha uzun hissedilebilir | Daha kısa sürebilir |
| Büyük kazanç ihtimali | Daha sınırlı | Daha yüksek potansiyel |
İki oyunun RTP oranı aynı olmasına rağmen oyun deneyimi tamamen farklı olabilir. Bu farkı yaratan temel unsur volatilitedir.
Finans tarafında da benzer mantık geçerlidir. Aynı yıllık getiri potansiyeline sahip iki varlıktan biri çok daha sert fiyat hareketleriyle ilerleyebilir. Bu durumda getiriler benzer görünse bile risk deneyimi farklıdır.